"Mấy cành nhỏ xíu đó để yên thì có sao đâu, cắt chi cho tiếc?" Đây là câu Nông Dược Xanh nghe nhiều nhất mỗi lần đi vườn với bà con. Nhìn thì vô hại, nhưng chính đám cành bơi sầu riêng và cành tăm lại là thủ phạm âm thầm làm cây hao sức, tán rậm sinh bệnh, trái nuôi không nổi.
Cành bơi, cành tăm sầu riêng là gì?
Muốn cắt đúng thì phải nhận mặt đúng. Cắt nhầm một cành mang trái thì tiếc cả vụ.
Cành bơi (còn gọi là cành phướn, cành tược)
- Là những nhánh non mọc ra từ lưng các cành chính, cành cấp 1 và cấp 2, thường mọc thẳng lên thành từng chùm.
- Cành bơi hầu như không mang trái, nhưng lớn nhanh và tranh dinh dưỡng trực tiếp với bông, với trái trên chính cành đó.
Cành tăm
- Là những nhánh nhỏ li ti, ốm yếu, mọc lỉa chỉa bên trong tán lá.
- Nằm trong bóng râm nên quang hợp gần như không có. Cành tăm chỉ "ăn bám" vào cây mẹ chứ không đóng góp gì.
Các cành vô dụng khác nên cắt cùng đợt
- Cành vượt: mọc thẳng đứng, vươn cao tranh với ngọn.
- Cành la sà: cành thấp sát mặt đất, nên cắt các cành dưới 1 m tính từ mặt đất.
- Cành mọc ngược vào trong tán, cành đan chéo nhau.
- Cành khô, cành sâu bệnh, cành gãy do đỡ trái.
Vì sao phải cắt cành bơi sầu riêng? 6 tác hại khi để lại
1. Hút dinh dưỡng vô ích, cây xuống sức
Cành tăm, cành bơi không cho trái nhưng vẫn ngốn nước, phân và năng lượng của cây. Để càng nhiều, bộ lá chính càng yếu, cây chậm phát triển và ra bông kém.
2. Che sáng, làm rối tán
Một cây sầu riêng khỏe cần tán thông thoáng: ánh sáng lọt được vào tới thân, lá xanh dày nhưng không chồng chéo. Cành bơi mọc lung tung làm tán rậm, che khuất phần bên trong. Cây quang hợp kém thì đọt yếu, bông thưa, đậu trái thấp.
3. Giữ ẩm, mở đường cho nấm bệnh
Tán bí, ẩm là môi trường lý tưởng cho nấm Phytophthora gây thối gốc, xì mủ. Đây cũng là chỗ trú ẩn của rầy, bọ trĩ và ve sầu.
Chỉ cần cắt bỏ cành yếu, cành nằm sát mặt đất và cành đan chéo, bà con đã giảm được hơn 40% nguy cơ sâu bệnh, trước cả khi phải tốn tiền thuốc.
4. Giành dinh dưỡng của bông và trái
Đến mùa xử lý ra hoa hay nuôi trái, cây cần dồn sức cho mắt cua, mắt bông và trái. Còn cành bơi trên cây thì dinh dưỡng bị chia nhỏ.
Rất nhiều vườn "nuôi trái không nổi": trái nhỏ, nghẹn trái, rụng nhiều. Nguyên nhân chính là không tỉa cành trước mùa.
5. Cành yếu dễ gãy khi mang trái
Cành tăm, cành bơi thường giòn, góc phân cành xấu. Trái đậu trên những cành này rất dễ gãy cành, rụng cả chùm. Cắt sớm thì cây chỉ giữ lại cành cấp 1, cấp 2 khỏe, mùa mang trái an toàn hơn.
6. Khó phun thuốc, khó chăm sóc
Tán rối thì thuốc và phân bón lá không vào được bên trong, phun nhiều mà hiệu quả thấp. Tán gọn thì nắng gió lưu thông tốt, mùa mưa ít bệnh, mùa khô cây ít hao nước.
Tỉa cành bơi đúng cách mang lại gì?
- Ít sâu bệnh, đặc biệt là nấm thối gốc, xì mủ.
- Ra đọt khỏe, ra bông mạnh và đều.
- Đậu trái tốt, trái lớn nhanh, cơm dày, ít rụng.
- Tán đẹp, dễ phun, dễ thu hoạch.
- Năng suất bền vững qua nhiều năm.
Khi nào cắt cành bơi sầu riêng? Lịch theo từng giai đoạn
Không có một ngày cố định. Cành bơi ra liên tục theo từng đợt đọt nên phải tỉa theo giai đoạn của cây:
| Giai đoạn | Việc cần làm với cành bơi, cành tăm |
|---|---|
| Cây tơ (năm 2–3) | Tỉa định hình bộ khung: chọn cành cấp 1 phân bố đều, bỏ cành yếu và cành mọc sai hướng. |
| Sau thu hoạch | Đợt tỉa chính trong năm: dọn cành bơi, cành tăm, cành khô, cành bệnh để cây ra cơi đọt mới khỏe. |
| Sau mỗi đợt ra đọt | Lặt bỏ cành bơi mới nhú khi còn non, cắt nhẹ tay, ít tốn sức cây. |
| Trước xử lý ra hoa 30–45 ngày | Dọn sạch cành bơi, cành tăm để cây dồn sức cho mắt bông. |
| Từ xổ nhụy đến thu hoạch | Giữ cành đã già, lặt bỏ cành bơi mới ra vì chúng tranh dinh dưỡng với trái. |
| Khi cây rối tán | Bất cứ lúc nào thấy nhiều cành mọc ngược, mọc sát đất thì tỉa bớt. |
Lưu ý: cây đang quá ít lá (vừa bị rụng lá, cháy lá, suy) thì tạm chừa lại một phần cành bơi để cây có thêm lá quang hợp. Cây phục hồi rồi mới tỉa.
Cách cắt tỉa cành tăm, cành bơi đúng kỹ thuật
Chuẩn bị trước khi cầm kéo
- Chọn ngày nắng ráo. Cắt lúc trời mưa ẩm, vết cắt lâu khô, nấm dễ xâm nhập.
- Dụng cụ sắc, sạch: kéo cắt cành hoặc cưa sắc, lau sạch giữa các cây để không lây bệnh từ cây này sang cây khác.
- Đi một vòng quanh tán trước khi cắt để xác định cành khung cần giữ, tránh cắt nhầm.
Thao tác cắt
- Cắt dứt khoát, mặt cắt gọn, không làm rách vỏ.
- Cắt sát chỗ cành bơi mọc ra, không để lại mấu cành dài vì mấu khô dễ thành ổ nấm.
- Ưu tiên giữ cành cấp 1, cấp 2 khỏe, mọc ngang hoặc chếch lên. Cành mọc rũ xuống thì cắt bỏ.
- Không cắt quá tay một lần, nhất là với cây yếu.
Xử lý sau khi cắt
- Vết cắt lớn hơn 2 cm phải bôi thuốc trừ nấm hoặc keo liền da để vết thương mau khô, chặn nấm vào thân.
- Cành bệnh phải đưa ra khỏi vườn tiêu hủy, tuyệt đối không bỏ lại dưới gốc.
- Nếu tỉa sau thu hoạch, tranh thủ kiểm tra thân luôn: chỗ nào bị xì mủ thì cạo sạch phần vỏ bệnh đến phần gỗ lành, để khô rồi bôi thuốc chứa hoạt chất Metalaxyl, Fosetyl-aluminium hoặc gốc đồng.
Thuốc bôi vết cắt, keo liền da và thuốc trị xì mủ, bà con có thể ghé các cửa hàng BVTV Bốn Sơn – Nông Dược Xanh để được chỉ đúng loại theo tình trạng cây.
6 sai lầm thường gặp khi cắt cành bơi sầu riêng
- Tiếc cành, không cắt, để tán rậm rồi tốn tiền thuốc trị bệnh.
- Để dồn cành đến sát mùa ra hoa mới cắt một lần. Cắt mạnh lúc đó cây dễ sốc; nên tỉa đều sau thu hoạch và sau mỗi đợt đọt.
- Cắt lúc trời mưa ẩm, vết cắt không khô, nấm vào thân.
- Để mấu cành dài, làm rách vỏ, không bôi thuốc vết cắt lớn.
- Bỏ cành bệnh dưới gốc, nguồn nấm nằm sẵn trong vườn.
- Dùng một kiểu tỉa cho mọi cây. Cây khỏe tỉa khác, cây ít lá tỉa khác, phải nhìn từng cây mà làm.
Câu hỏi thường gặp về cành bơi sầu riêng
Cành bơi sầu riêng là gì?
Là các nhánh non mọc ra từ lưng cành chính, cành cấp 1 và cấp 2, thường mọc thẳng lên thành chùm. Cành bơi hầu như không mang trái mà chỉ tranh dinh dưỡng với bông và trái.
Cuối cùng thì khi nào cắt cành bơi sầu riêng?
Đợt tỉa chính là sau thu hoạch. Ngoài ra lặt cành bơi sau mỗi đợt ra đọt, dọn sạch trước khi xử lý ra hoa 30–45 ngày, và trong lúc nuôi trái thì lặt bỏ cành bơi mới ra.
Cây sầu riêng tơ bao lâu thì bắt đầu tỉa cành?
Khoảng năm thứ 2–3, bà con bắt đầu tỉa để định hình bộ khung: giữ các cành cấp 1 phân bố đều quanh thân, bỏ cành yếu, cành mọc sai hướng.
Đang nuôi trái có được cắt cành bơi không?
Được, nhưng chỉ lặt cành bơi mới ra. Cành đã già, đang có lá khỏe thì giữ lại để nuôi trái.
Cắt cành xong có cần bôi thuốc không?
Vết cắt lớn hơn 2 cm nên bôi thuốc trừ nấm hoặc keo liền da. Vết nhỏ, cắt ngày nắng ráo thì thường tự khô.
Cây ít lá có nên cắt hết cành bơi không?
Không nên. Cây đang ít lá thì chừa lại một phần cành bơi cho cây có thêm lá quang hợp, chờ cây phục hồi rồi mới tỉa.
Tây Nguyên tỉa cành giống miền Tây được không?
Nguyên tắc tỉa giống nhau, nhưng mốc thời gian thì khác. Tây Nguyên thu hoạch tháng 7–10, đúng mùa mưa, nên càng phải chọn ngày nắng ráo và xử lý vết cắt kỹ hơn.
-----------------
Cành bơi, cành tăm nhìn nhỏ, nhưng tỉa đúng lúc, đúng cách là một trong những việc rẻ nhất mà hiệu quả nhất để vườn ít bệnh, ra bông đều, nuôi trái chắc.
Mỗi vườn một tình trạng: cây khỏe, cây suy, cây tơ, cây đang mang trái sẽ tỉa khác nhau. Nếu bà con chưa chắc nên giữ cành nào, cắt cành nào, kỹ thuật viên của BVTV Bốn Sơn – Nông Dược Xanh luôn sẵn sàng tư vấn.
📞 Tư vấn kỹ thuật miễn phí: ĐT/Zalo: 0834.047.147
🌐 Website: nongduocxanh.com · YouTube: Nông Dược Xanh TV
🏪 Cửa hàng: Phú Lộc · Ea Hồ · Krông Năng, mở cửa 6:00 – 17:30
Nếu thấy hay và hữu ích, hãy chia sẻ bài viết này nhé!
Giải pháp nông nghiệp bền vững.
Viết bình luận